Preek en gebeden Oudjaarsdienst 2021 Ds Aart Verburg

Openbaring 1 : 4 – 8 GWK, 31 december 2021

Lees hier de preek in PDF

Psalmgebed

Openingsvers
v. Heer, open mijn lippen.
g. MIJN MOND ZAL ZINGEN VAN UW EER.
v. God, kom mij te hulp.
g. HEER, HAAST U MIJ TE HELPEN.
v. Eer aan de Vader en de Zoon en de Heilige Geest,
g. ZOALS HET WAS IN HET BEGIN EN NU EN ALTIJD
EN IN DE EEUWEN DER EEUWEN.
AMEN.

Lied 90a vers 1
Lezing Psalm 84: 1 – 3
Lied 90a vers 2
Lezing Psalm 84: 4 – 5
Lied 90a vers 3 en 4
Lezing Psalm 84: 6 – 8
Lied 90a vers 5 en 6

Gebed
In vers 9 van psalm 84 benadrukt de dichter dat deze psalm een gebed is.
Laten we bidden met de woorden van de psalm:
Ps. 84: 9 – 13:
Heer, God van de hemelse machten…
… gelukkig de mens die op u vertrouwt.
Zo zijn we op weg gegaan aan het begin van dit jaar, Eeuwige,
Voor zover mogelijk onbevangen en zo veel mogelijk in vertrouwen.
En toen rolde dat jaar over ons heen.
Rolden wij door het jaar heen.
Er was hoop en verdriet.
We namen afscheid van mensen die ons lief waren en een belangrijke rol in ons
leven vervulden.
We verwachtten veel van het leven aan het eind van de corona-tunnel.
We hadden onze plannen zo goed en zo kwaad als dat ging uitgesteld en bewaard.
Veel van die plannen zijn er nog steeds niet van gekomen.


We hebben nieuwe mensen in ons leven begroet,
Nieuwe mogelijkheden onder lastige omstandigheden ontdekt.
We hebben ons boos gemaakt over onrecht en gebrekkig beleid,
We hebben de onmacht daarbij uitgeroepen naar U in ons Kyrie
En verontwaardigd ons hoofd geschud over mensen die verantwoordelijkheid
droegen, maar die niet of nauwelijks namen.
Traagheid en laksheid speelden ons parten
Gebrek aan bevestiging en inlevingsvermogen.
Maar we genoten ook van wie ons lief en dierbaar zijn
We ontdekten kwaliteiten, werden er blij van.
We maken ons zorgen over de aarde en zijn bang voor wat ons staat te wachten.
De verbanden die we zien of vermoeden tussen
Onze manier van leven en pandemieën en natuurrampen
Maken ons machteloos en ongeduldig tegelijkertijd.
Maar er zijn ook nieuwe afspraken gemaakt, wereldwijd en met onszelf,
Dat we zullen proberen te doen wat ons en onze aarde goed doet.
Zo komen we bij U, in gedachten in uw huis,
Dat het leven beschermen wil.
Waar vergeving en genade de grauwsluier van ons leven weghalen,
Waar de vreugde over ons leven altijd weer nieuwe glans krijgt.
Laat het zo zijn dat we aan het eind van dit jaar
Goed thuiskomen bij U
En zo ook bij onszelf en elkaar.
Door Jezus Christus onze Heer.
Amen.

De Heilige Schrift
Schriftlezing Openbaring 1: 4 – 8
Meditatie
Gemeente van onze Heer, Jezus Christus,
1.
Natuurlijk heb ik me afgevraagd of ik dit wel maken kon, deze tekst uit het bijbelboek
Openbaring op Oudejaarsdag 2021.
Kun je na het eerste volle jaar met een wereldwijde corona-crisis, midden in een lockdown
om de gevolgen van de besmetting met de o-mikron-variant (o-mikron is de
kleine o in het Griekse alfabet) in te perken, een Bijbeltekst lezen over de o-mega
(grote o in het alfabet)?
Is dat niet een goedkope associatie bij die letters uit het Griekse alfabet, waarbij we
nog niet eens weten hoe het met dat virus allemaal is begonnen (alfa, de eerste
letter) en zeker nog niet weten wanneer einde zal zijn (omega, de laatste letter)?
Met de o-mikron zitten we er nog middenin (tussen Alfa en Omega) en daar moet je
niet grappig over willen doen.
Dit is een oudejaarsdagmeditatie en geen cabaret.

2.
Er is nog een reden om heel voorzichtig te zijn met lezen uit het boek Openbaring.
Dat merkte collega ds. Paul Visser die in oktober dit jaar in Middelburg uit
Openbaring preekte.
Hij stond stil bij het beeld van ‘het beest’ dat in Openbaring voorkomt.
Dat beest is de grote ‘tegenmacht’ van God, dat de hele wereld achter zich aankrijgt
en de mensen kenmerkt met het getal 666.
Wie dat getal niet droeg kon niet meer meedoen in de economie.
Ds. Visser associeerde met The Great Reset.
Dat is een plan van het Wereld Economisch Forum om de wereldeconomie na de
coronacrisis weer op te bouwen.
Complotdenkers hebben dat plan verdacht gemaakt omdat dat plan het bewijs zou
leveren dat bepaalde kringen belang hebben bij de covid-pandemie (bedrijfsleven,
politici).
Als een dominee dan preekt over ‘het beest’ dat doet denken aan een systeem dat
‘mensen uitplugt’ als ze zich niet laten inenten dan kan zo’n preek zomaar een eigen
leven gaan leiden.
Thierry Baudet twitterde instemmend over de preek en topmodel Doutzen Kroes was
positief over de preek op Instagram.
En de dominee moest verklaren dat zijn poging om de Bijbel uit te leggen vanuit het
verlangen om God en zijn gemeente te dienen helemaal verkeerd had uitgepakt.

3.
Dat is overigens in de geschiedenis al zo vaak gebeurd met het boek Openbaring.
Mensen ontdekten er een routekaart in naar het einde van de tijden of een
dashboard waarop af te lezen zou zijn wat we moeten doen.
Alleen al in de corona-tijd hebben we geleerd hoe onvoorspelbaar de dingen zijn en
hoe de routekaarten zomaar hun waarde verloren, en het dashboard onbetrouwbaar
werd.
Er is zomaar weer een andere, scherpe bocht in de achtbaan van pandemie of de
wereldgeschiedenis.
En dan komt er nog een derde reden om voorzichtig te zijn met de tekst die ik koos
voor deze Oudejaarsdag, namelijk dat het ook nog over ‘de Almachtige’ gaat.
Wat haal je overhoop als je een jaar afsluit waarin zoveel wanhopige vragen zijn
gesteld?
Vragen als: waar is God bij al deze tegenslag, bij alle verdriet en dood, bij alle
onrecht en verharding in onze samenleving, de klimaatrampen, de kerkkrimp, de
religieuze en andere radicalisering, de onmacht van mensen en de verharding van
hun hart?
Het is onmogelijk om daar in één meditatie op in te gaan.
Toch ben ik bij deze tekst gebleven.
Niet om grappig te willen zijn, dat had u al gesnapt.
Wel vanwege de dynamiek die door deze tekst in dat begrip Almachtige, Pantokrator
wordt gebracht.

4.
De Almachtige is in de Bijbel niet de krachtpatser die alles oplost, niet de sterke
leider waar mensen in een crisistijd graag om roepen.
Dat verlangen naar instant-oplossingen kon wel eens meer te maken hebben ons
ongeduld dan met gebrek aan ingrijpen van de Almachtige.
Zou een Oudejaarsdag ons kunnen helpen om wat realistischer om te gaan met ons
ongeduld?
Vorig jaar om deze tijd hadden we nog geen vaccins, nu zijn we vooral boos over de
traagheid bij de boostercampagne.
Maar we hadden toch ook enige aarzeling bij het nu al ontvangen van die derde prik?
Drie maanden geleden vond ik nog dat we eerst moesten zorgen dat de mensen in
arme landen die nog geen enkele inenting hadden gekregen, toegang tot die eerste
prik kregen.
En dan was het pas moreel verantwoord dat wij onze derde prik gingen halen.
Toen hoefde die boostercampagne van mij ook nog niet.
De toeslagenaffaire; ja de oplossing ervan duurt mij ook veel te lang.
Maar als we alles op moeten ruimen wat daar achter zit aan denken en
beeldvorming, mensbeeldvorming ook, over elkaar in deze samenleving, dan is daar
nog wel meer tijd voor nodig.
Die formatie van een nieuw kabinet, wat duurde dat lang!
Ja, maar als er gewerkt moet worden aan een andere cultuur, aan anders met elkaar
omgaan en het ontdekken van waarden die we vergeten of veronachtzaamd hebben,
dan zijn we er nog lang niet.
Dat vraagt nog veel tijd en inzet, van ons allemaal.

5.
In al die situaties kunnen sterke mensen helpen, maar instant-oplossingen zijn er niet.
En ook niet een Almachtige God als krachtpatser.
In hoofdstuk 5 van Openbaring wordt er gehuild van ongeduld.
De geschiedenis wordt daar vergeleken met een boekrol die verzegeld is.
Zegels als op een testament; niemand die weet wat de bedoeling van de
geschiedenis is, alles lijkt op slot.
Met frustratie, boosheid, verdriet en onmacht tot gevolg.
Komt er dan nooit een eind aan alles wat niet zo door God de schepper en bevrijder
is bedoeld.
Schiep God de aarde niet als een veilige plek voor mensen?
Bedoelde hij niet een wereld van recht waar mensen die tot slaaf gemaakt zijn vrij
zouden zijn, waar vrede het leven gaaf zou maken?
Daar is het toch om te begonnen geweest?
Komt dat er ooit nog van?
Of is dat allemaal een lang vergeten Alfa-moment en een utopische Omega situatie?
Is de dynamiek van de geschiedenis vastgelopen, in permanente lockdown?

6.
Het kan erg zijn, maar niet zó erg.
Er is er één die de zegels kan openen, die de gang weer in de geschiedenis krijgt.
Dat is het lam dat geslacht is, het bokje dat zelf slachtoffer werd maar er toch weer
staat.
Koppig en in verzet.
Geen krachtpatser, maar iemand die getekend is door lijden – ook ons lijden – door
verdriet – ook ons verdriet – door wat fout ging – ook daar wat wij fout doen – .
Aan dat beeld van de Almachtige wordt de naam van Jezus gekoppeld.
Het leven van de Messias Jezus krijgt die betekenis: hij kent het lijden en alles wat
verkeerd kan lopen en definitief dood lijkt te lopen.
Maar juist hij staat er!
Midden in alles waar wij nog in zitten.
Gewond als hij is, is hij opgestaan om zich te verzetten.
En opent de boekrol van de geschiedenis.

7.
Natuurlijk, de tijd trekt zich weinig aan van onze kalender.
Morgen is het gewoon weer een dag en daarna overmorgen en weer een jaar en nog
meer jaren.
Daar hoef je niet gelovig voor te zijn.
Maar geloven in Jezus Christus betekent wel dat wij naar de geschiedenis en alles
wat ons nog te wachten staat zullen kijken met een ander soort ongeduld dan het
mopper-ongeduld.
Ons ongeduld wordt gekleurd door hoop.
De hoop dat – kome wat komt – er een dynamiek in de geschiedenis zit.

8.
We steken onze kop niet in het zand en begrijpen het ongeduld.
Maar we kijken ook met ogen die speuren naar de dynamiek die van Gods Alfa naar
Gods Omega brengt.
Via de omikron, ja, maar we zien ook al die mensen die, met alle kennis en geduld
die ze op kunnen brengen, levens proberen te beschermen en te redden.
Daar herkennen we de kracht van het lam, het bokje, dat zich verzet tegen berusting
en tegen het opgeven van de hoop.
Die dynamiek voert langs discriminatie en onrecht ja, maar wij herkennen de Geest
van de ‘gewonde’ Almachtige in mensen als bisschop Tutu over wie zijn dochter zei:
“Hij verkeerde met de machtigen der aarde en zat bij de kleinsten, de zwaksten, de
armsten en de meest hulpbehoeftigen. Hij deed het met dezelfde liefde en lach.”
De dynamiek van de generaties, van het leven zelf voert jonge mensen in onze tijd
langs veel hindernissen – ze moeten veel missen van wat ze zo graag ook mee
zouden maken in deze jaren – maar we herkennen de kracht van geloof, hoop en
liefde in hun inzet voor werk en studie, hun liefhebben en trouw zijn, hun zorg om de
aarde, de plek waar zij een nieuwe generatie zullen voortbrengen.
2021 is voorbij.
Het geloof in de gewonde Almachtige kan ons helpen om terug te kijken op wat
verdrietig en ongeduldig maakte èn om oog te hebben voor wat goed en mooi en lief
was, oog voor vergeving en vreugde bracht, voor wat licht gaf en dankbaar maakt.

Amen.