Exodus 20 ; 1 – 21                                                                                GWK, 17 mei 2020

Thema: De Tien Geboden, een erfenis zonder Testament?

Kyrie gebed

Zo dankbaar als we zijn God voor dalende cijfers van corona-besmettingen en mensen op de ic, zo zorgelijk zijn de berichten over hoe lang dit nog kan gaan duren en de gevaren van een tweede uitbraak.

Zo opgetogen als de kinderen waren die weer naar school konden, zo lastig is het voor ouderen en jongeren die alleen gaan en de directe contacten zo missen.

Zo hoopvol en energiek ondernemers zich voorbereiden op hervatting van hun werk, zoveel zorgen zijn er over of de economie het houdt, of de regering wijze besluiten zal nemen en zoveel mogelijk mensen recht zal doen.

Zo zijn wij mens, in de tegenstellingen en de vragen, in onze eigen verwarring en zorgen, in ons verdriet en alles wat ons hart zwaar maakt en u soms zo onbereikbaar voor ons gevoel.

Daarom bidden wij u: Heer ontferm u over ons en over al uw mensen, heel in uw wereld. Door Jezus Christus, onze Heer.

Amen.

Gebed van de zondag

U hebt door de eeuwen heen mensen de weg gewezen God.

En wij geloven dat u dat nog steeds wilt doen, ook voor ons.

Wij danken u voor wat ons is doorgegeven, als een kostbare erfenis, maar bidden U leer ons daar goed mee om te gaan.

Help ons te verstaan en te doen wat goed is voor ons en onze naasten.

Want daarin gloeit en glanst uw Naam.

Door Jezus Christus, onze Heer.

Amen.

 

Kindernevendienst: Stukje van Vera in Gemeenteberichten.

Dit is de introductie uit Kind op Zondag, op het onderwerp van deze week: de tien geboden. Een mooi onderwerp om met de oudere kinderen over door te praten: weten de kinderen
om welke regels het gaat én passen we ze nog steeds toe? En wat is het nut van regels eigenlijk? En zijn sommige regels belangrijker dan andere? En voor de jongere kinderen:
wat als je samen een spelletje speelt zonder spelregels, wat gebeurt er dan?
Probeer het maar eens!
Vera Gerritsen-Aalderink

Gemeente van onze Heer, Jezus Christus,

1.

Afgelopen donderdagochtend werd ik geïnterviewd voor een artikel in ons kerkblad Oké, over bijna 40 jaar predikant zijn. 15 juni a.s. zal het zover zijn…

Toen ik mij op het gesprek voorbereidde dacht ik op een gegeven moment; stel je nou voor dat ze met dat interview gaan doen wat de journalist Arjan Visser al jarenlang doet voor het dagblad Trouw.

Visser interviewt allerlei BN-ers, artiesten, politici, schrijvers en geleerden door hen de Tien Geboden voor te leggen met de vraag: vertel eens… hoe zie jij de dingen die in de Tien Geboden aan de orde komen?

Want die Tien Geboden gaan over de wezenlijke dingen van het leven en samenleven

Als voor dat interview in OKé nou gevraagd was: hoe zijn die Tien Geboden nou voor jou en hoe zijn die met jou meegegaan door al die jaren predikantschap?

Het interview ging anders, maar de Tien Geboden als kapstok voor een vraaggesprek over je leven blijft ook een boeiende gedachte.

2.

Daarmee heb ik al een grote verschuiving in de rol van de Tien Geboden, en ook in de rol die de kerk heeft in het leven van mensen, aangegeven.

Vroeger waren de Tien Geboden catechisatie-stof.

In een oud en lange tijd gezaghebbend leerboek van de kerk, de Heidelbergse Catechismus, kwamen de Tien Geboden ook aan bod in het rijtje Geloof, Gebod en Gebed.

Via vaste vragen en antwoorden zei ‘de kerk’ dan hoe ‘het zat met het leven’ en hoe wij moesten geloven.

Daar werden die geboden vaak ook echt geboden van, wetten, en daarmee werdenze ook vaak  een instrument om mensen mee te beoordelen of te veroordelen.

Veel mensen zijn dat als macht van de kerk gaan ervaren en daarmee waren de Tien Geboden ver weg van wat ze eigenlijk zijn: een boodschap van bevrijding en wegwijzers naar een goed en waardevol leven.

3.

Want dat maakt die interviews in Trouw zo boeiend: dat mensen het aandurven – dat vind ik echt ‘aandurven’ – om aan de hand van de Tien Geboden naar hun eigen leven te kijken en zich af te vragen: wat vind ik waardevol, waar sta ik voor, wat drijft en bezielt mij, hoe kijk ik naar de samenleving?

Waar sta ik als burger van Nederland en bewoner van deze aarde?

En natuurlijk zit er dan een kloof van 2500 jaar tussen ons en de tijd dat de Tien Geboden uiteindelijk in de Bijbel vastgelegd werden, of meer dan 3500 jaar als je rekent van de tijd dat het volk Israël in de woestijn bij de berg Sinaï was en Mozes in de wolk de geboden van God kreeg.

Maar nog steeds zijn ze een belangrijke erfenis van onze beschaving.

Ze waren al belangrijk toen ze gegeven werden, dat maakt de beschrijving van het natuurgeweld bij der berg Sinaï wel duidelijk.

En ze zijn het gebleven al die eeuwen sindsdien door.

Ook al moeten we er telkens weer met elkaar over praten en nadenken hoe we de waarden en het bevrijdende karakter van die geboden vandaag de dag uitleggen en verstaan.

Er is een mooi boek uit 2015 over de Tien Geboden, dat heet:

Erfenis zonder testament.

Dat is het: een belangrijke erfenis maar je moet steeds weer als kerk, als samenleving, als mensen van de drie godsdiensten die de Tien Geboden in hun erfenis hebben (Jodendom, Christendom en Islam), overleggen hoe je met die erfenis omgaat.

Als ‘interpretatie-gemeenschap’, moeten we steeds weer samen zoeken naar wat de betekenis voor nu is.

In de kerk lezen we de Tien Geboden vaak rond Pinksteren.

Als Jezus de discipelen bij de Hemelvaart (donderdag a.s.) achterlaat en als de Heilige Geest komt met Pinksteren, dan moeten mensen met elkaar nadenken over hoe we als gelovigen zullen leven, hoe onze inspiratie uit zal werken in hoe wij mens zijn met onze medemensen en in onze wereld.

De Tien Geboden zijn een prachtige erfenis, maar wij schrijven vandaag nog steeds aan het testament voor het beheer van die erfenis.

4.

Toen dacht ik: als wij dan samen die interpretatiegemeenschap zijn, met elkaar zoeken naar de betekenis van de Tien Geboden voor nu, waarom zou ik u als hoorders van deze preek dan niet interviewen?

U hoeft niet direct te antwoorden (er zit nog een camera tussen…) maar ik kan u wel vast de vragen stellen.

Daar komen ze.

God zegt: ik ben uw God, die u uit de slavernij bevrijd heeft.

Dat is kop boven dit interview: In chocoladeletters geschreven: Bevrijding!

En de vraag is: Waarvan ben jij bevrijd door God?

Als je niet de ervaring hebt dat geloof in God je ruimte geeft en vrij maakt van wat je gevangenhield of klein maakte, dan kun je eigenlijk niet aan de Tien Geboden beginnen.

Wat is jouw bevrijdingsverhaal?

Of, tweede vraag: zijn er nog andere goden in je leven?

Dingen die macht over je hebben, die maken dat je niet vrij bent, die je anders zou willen; maar het lukt je niet om er los van te komen, terwijl je dat zielsgraag zou willen?

Wat maakt dat je je niet vrij voelt, niet opgewassen tegen wie en wat jou wil beïnvloeden?

5.

Tweede gebod.

Misschien heb je wel een beeld van God dat je dwars zit.

Een karikatuur, dat God een beest is, op macht uit.

Die dingen maar goed vindt terwijl andere mensen of economische of politieke machten daarvoor verantwoordelijk zijn.

Zulke nare beelden kunnen generaties lang meegaan.

Kun je andere beelden voor God bedenken, die meer lucht en licht geven?

De Bijbel heeft daar wel voorbeelden van.

Wat spreekt jou aan?

6.

Derde Gebod: Gods naam niet ijdel gebruiken.

Vloeken is een gebrek aan woorden; jammer als dat gebeurt.

Maar waar zou je Gods naam wel bij noemen?

Bij de inzet van alles en iedereen om in deze corona-crisis toch menselijk met elkaar om te willen blijven gaan?

Heb je andere voorbeelden van dingen, gebeurtenissen waar je Gods naam bij zou kunnen noemen op een positieve manier?

7.

Gedenk de Sabbatdag; dat is Gods hoogsteigen anti-stress en anti-burn-out beleid.

Hoe doe jij dat met je werk en ontspanning, met altijd maar moeten of willen en nauwelijks meer toe komen aan verwondering of aan met eerbied van het leven genieten?

8.

Eer je vader en je moeder…

Dat worden vaak lange stukken in de interviews in Trouw.

Waren je ouders mensen die jou met vertrouwen het leven in hebben geholpen?

Legden zij het fundament voor hoe jij relaties leerde aangaan en mensen hebt leren waarderen?

9.

Je zult niet doodslaan.

Waar denk je aan?

Oorlogservaringen of gruwelijke dingen die je zou willen wreken?

Of kun je hierbij ook denken aan wat het leven weer tot bloei kan brengen als de dood in de pot is?

Wat is je ervaring met verzoening zoeken en vrede maken?

10.

Je zult niet echtbreken…

Jammer als het mooiste wat je kan overkomen: van iemand houden die van jou houdt en je dat samen beleeft met lijf en ziel, met vrijen en praten, met seks en zorgen voor elkaar, kapotgaat.

Hoe houd jij het goed en mooi?

11.

Je zult niet stelen.

Niet in het klein en niet in het groot.

Lastig hè als hele grote bedrijven geholpen moeten worden met belastinggeld dat mensen uit de zorg en het onderwijs bij elkaar brengen?

Wat vind jij rechtvaardig?

12.

Je zult geen vals getuigenis spreken tegen je naaste.

Eén lelijke tweet of een rottig filmpje kan via de social media een leven voorgoed verpesten.

Maar iemand zegenen; goedspreken over of tegen iemand, iemand bevestigen in waar zij of hij goed in is, dat is echt een heel ander verhaal!

Mooi maar blijkbaar veel moeilijker dan kwaadspreken…

Welke ervaringen heb jij met goedspreken, bevestigen, zegenen?

13.

Je zult niet begeren.

Jaloers zijn, wat een verdriet zit daarachter of komt daaruit voort.

Hoe heb jij leren loslaten wat niet mogelijk was?

Of hoe heb jij blij leren zijn met alles wat er wèl was?

14.

Het is nog een heel interview geworden.

De Tien Geboden gaan dan ook al heel lang mee.

En we raken er niet over uitgepraat – gelukkig maar!

En de heilige Geest, door Jezus beloofd, helpt ons om ermee, eruit en erin te leven.

De Geest is nodig om de bevrijding te vieren en te onderhouden!

We vieren Pinksteren niet voor niets!

 

Amen